Anne Çocuk Bilgisi

Sağlık, Magazin ve Haber Portalı

zeka geriliği

Zeka Geriliği Nedir?

zeka geriliği

Zeka geriliği;

Çocuğun kronolojik yaşına uygun olmayan ve bilişsel düzeyde olmaması demektir. Yani çocuk yaşıyla uyumlu bilgi edinme, kendini ifade etme, beceri geliştirme,yargılama, soyutsal gelişim ve sonuca ulaşma gibi alanlarda belirgin sıkıntılıdır.

Kişinin zeka düzeyi çeşitli zeka testleri kullanılarak elde edilmektedir. Çocuğun yaşına, duyusal gelişimine uygun değerlendirme testleriyle değerlendirilir. Bu testler IQ ( intelligence quotient) dediğimiz sayısal değer zeka bölümünü göstemektedir. 70 altında çıkan değerler ise zeka geriliği olarak kabul edilmektedir.

ZEKA GERİLİĞİNİN NEDENLERİ:

1-Gebelik dönemi:

Down sendromu, fenilketonüri, doğum öncesi kötü ve yetersiz beslenme, genetik nedenler, annenin alkol, sigara kullanımı, bulaşıcı hastalıklar vede toksik maddelere maruz kalma.

2- Doğum esnasında:

Erken doğum ve zor doğumlar,enfeksiyonlar özellikle menenjit, doğum sırasında kafa yaralanmaları, geç doğum.

3-Doğum sonrası:

Ciddi enfeksiyonlar, zehirlenmeler, yüksekten düşme ve yetersiz beslenme kötü bakım, Epilepsi gibi nörolojik gibi nedenler sayılabilir.

ZEKA GERİLİKLERİNİN SINIFLANDIRILMASI:

HAFİF ZEKA GERİLİĞİ:

Hafif zeka geriliği, 50 ile 69 IQ seviyesinde olan zeka geriliğidir. Bu zeka geriliği eğitilebilir vede öğretilebilir zeka geriliğidir. Genelde akademik eğitim süreçlerinde tespit edilmektedir. Onun öncesinde silik gelişimsel bulguları vardır. Rutin takip ve kontrolde olan gelişim değerlendirme testleri yapılan çocuklarda daha erken tanı konulabilmektedir. Zeka geriliklerinin yaklaşık %80’nini bu grup oluşturmaktadır. Bu bireylerde fiziksel gelişim olarak başka bir tıbbi sorun yok ise;

  • Hareketleri normale yakındır.
  • Günlük işlerini kendileri yapabilirler (yeme ve içme, temizlik,giyinme gibi).
  • Sosyal yaşamda ilişki kurma ve kendini ifade etmede zorlanabilirler.
  • Akademik olarak gelişimi geç olur (okuma yazma,basit matematik becerileri gelişebilir).
  • Soyut gelişimi geridir, daha çok somut olarak öğrenmektedirler.
  • Yargılama,olayları analiz etme gibi beceriler geridir.
  • Kendilerini koruma becerileri saldırganlık şeklinde olabilir veya bunu beceremeyebilirler.
  • Dikkat, odaklanma iyi değildir.
  • Zaman, yön, mekan kavramsal gelişimleri, oryantasyonları iyi değildir.
  • Öğrendikleri şeyi geliştirme,süsleme becerileri iyi değildir.
  • Akran ilişkilerinde sınırlı kalabilirler.
  • Kendilerine verilen işleri tamamlamakta zorlanırlar,mümkün olduğunca işler bölünmüş şekilde verilmelidir.
  • Sosyal olarak gelişimleri geridir,nezaket,görgü veya toplumsal kuralları öğrenme ve uygulamada zorlanabilirler.
  • Zorlanmalarda kolay pes edebilirler bu neden bir yetişkin motivasyonuna ihtiyaç duyabilirler.
  • Kendilik algılarında zaman zaman durumlarından dolayı duygu durum bozuklukları yaşayabilirler.

ORTA ZEKA GERİLİĞİ:

35 ile 49 IQ düzeyine orta zeka geriliği denilmektedir.Bu grup da daha çok öğretilebilir düzeydedir. Genelde okula başlamadan gelişim sürecinde yürüme veya koşma ile diğer motor beceri gelişimlerinde sorunlar izlenmektedir. Bu grup akademik gelişim konusunda belirgin düzeyde geridir.Günlük yaşam becerileri açısından öğretilebilir düzey olarak kabul edilmektedir. Zeka geriliklerinin yaklaşık %10 ile 15 i bu gruptadır.

  • Yürüme becerisi geç gelişir.
  • Dil gelişiminde basit cümleler kurar.
  • Hareket ve sosyal beceri gelişimi iyi değildir.
  • Günlük bakım becerilerinde bir yetişkin desteklemelidir.
  • Tanıdıkları çevrelerde kendi başlarına hareket edebilirler ama yabancı çevrelerde korunma,kendini ifade etme gibi beceriler iyi olmadığı için suistimale açıklardır.
  • Akademik gelişimleri,erken tanı vede erken özel eğitimle kendine yetecek sözel ve sayısal beceri gelişimini destekleyebilir.
  • Bir iş edinme ve yaşamı kendi başına sürdürme becerileri çok mümkün değildir.

25 ile 34 IQ Ağır Zeka Geriliği ve 25 altı Çok Ağır Zeka Geriliği olarak adlandırılır. Bu gruptaki çocuklarda belirtiler doğumdan sonra tetkikte ise erken fark edilebilir. Tüm gelişim alanları görülür düzeyde geridir.Her anlamda yaşaması için bir yetişkine bağımlıdırlar.

ZEKA GERİLİĞİNDE TEDAVİ

Zeka gerilikleri tamamen ortadan kaldırılan bir hastalık durumu asla değildir. Zekâ geriliğinin tanımlanmasının ardından, test ve ölçekler yardımıyla çocuğun zihinsel işlevlerinin düzeyi ne olarak belirlenmelidir. Ve böylece eğitilebilir veya öğretilebilir düzeyi tespit edilmelidir. 

Psikolojik vede gelişimsel açıdan güçlü ve zayıf yönleri değerlendirilmeli, fiziksel yönden geriliklerinin nedenleri araştırılmalıdır. Tıbbi bir sorun varsa ona yönelik gerekeli tedavi ve destek alınmalıdır. Aile ve çevresel şartlar mutlaka araştırılmalıdır.

Çünkü zeka geriliklerinde tedavi yöntemi özel eğitimdir. Ve özel eğitim sürecinde aile ve sosyal çevre desteği ve bunların düzenlenmesi için çok önemlidir. Dönemsel olarak çocuğun yaş dönemleri, farkındalıkları nedeniyle psikiyatrik sorunlar yaşayabilirler.Gerekli durumlarda özellikle ergenlikte saldırgan ve öfkeli,uyumsuz davranış sorunları için ilaç tedavileri kullanılabilir.