Anne Çocuk Bilgisi

Sağlık, Magazin ve Haber Portalı

Çocuklarda Tuvalet Eğitimi

Adım Adım Çocuklarda Tuvalet Eğitimi vede Daha Fazlası

Çocuğun; dönmeyi, emeklemeyi, ayakta durmayı, yürümeyi nasıl öğrendiyse elbette tuvaletini yapmayı da öğrenecektir.

Peki, ama tuvaletini yapmayı ne zaman öğrenecek?

Tuvalet eğitiminde nelere dikkat etmem gerekir?

Çocuğa tuvalet alışkanlığı nasıl kazandırabilirim?

Bebek bezini çocuğa nasıl vede ne zaman bıraktırabilirim?

Tüm bu sorularınız için detaylı bir araştırma yaptık,  Çocuk Sağlığı Uzmanı Dr. Özlem Gürcü’den de çok yararlı bilgiler aldık. Çocuğunun tuvalet eğitimi dönemini daha rahat geçirmek için okumaya devam etmelisin!

Çocuklara tuvalet eğitimi ne zaman verilmeli?

Çocukların idrar torbasının gelişimi 15 ile 18 aylarda başlar. Çocuklar çişlerini geceleri daha az yaparken gündüzleri bu süre yaklaşık olarak 3 saatte birdir. Bu süreç ise, 15 aylıktan 3 yaşına kadar değişebilir.

Tuvalet eğitimi için ideal yaş aralığı 2 ile 2,5 yaş arası. Ama elbette bu zaman, çocuktan çocuğa göre değişebilir. Tuvalet eğitimine başlama zamanını belirlerken çocuğunun psikolojik olarak hazır olup olmadığına da çok dikkat etmen gerek.

Tuvalet eğitimi kaç gün sürmelidir?

Pek çok anne gibi sen de tuvalet eğitiminin çok kısa sürede tamamlanmasını umut ediyorsundur. Çocuğun tuvalet eğitimine çok hazır olabilir vede gerçekten birkaç günde tuvalet eğitiminin büyük bir kısmını tamamlayabilir. Genel olarak tuvalet eğitimi 3 ile 6 ay arasında tamamlanır.

Çocuklara tuvalet eğitimi nasıl verilmelidir?

  • Tuvalet alışkanlığı konusunda çocuğuna kitaplar okuyun. Kullanacağı malzemeleri, eşyaları tanıtın. Külot, lazımlık, sifon, çiş, kaka gibi terimler hakkında bilgisinin olmasını sağlayın.
  • Sırasıyla yapılması gerekenler konusunda tuvalet eğitimi kartlarından tuvalete girme, soyunma, tuvaleti yapma vede temizlenme sırası hakkında fikir edinmesine yardımcı olun.
  • Kitap vede kartların yanında tuvalet eğitimi oyunları, “miş gibi oyunlar” da işe yarar. Çocuğunla birlikte oyuncak bebeği tuvalete götürebilir, kakasını yaptırabilirsiniz.
  • Tuvalete gittiğinde çocuğunu da götürebilirsin. Başlangıçta kıyafetli dahi olsa lazımlığa belirli bir süre oturmasını sağlayın. Bir süre sonra bunu rutine döndürmesine destek olun.
  • Çocuğun belirli bir süre lazımlığa oturmaya başladığında ona artık çişini vede kakasını lazımlığa yapabileceğini anlatın.
  • Bebek bezini çıkarın ve bir daha takmayın! Unutma ki en büyük yanlışlardan biri tuvalet eğitimine başladıktan sonra ya geceleri ya bir yerlere giderken veya zaman zaman sabahları bebek bezini tekrar takmaktır.
  • Çocuğun tuvaletini tutmayı öğrenene kadar her an çişini vede kakasını yapabileceğinden, kıyafetlerin kolay çıkarılabilir olmasına dikkat edin. Zor fermuarlar, çıtçıtlar, düğmeler işini zorlaştıracaktır.
  • Daha önce belirlediğin, tuvalet ihtiyacının daha çok olduğu saatlerde çocuğunu tuvalete götürün. Onu yüreklendirerek tuvaletini yapmasını bekleyin. Tabii ki ilk başlarda tuvaletini hemen lazımlığa yapmasını beklememen gerekir. Birkaç denemeden sonra ilk başarı gelecek, merak etmeyin.
  • Takip etmen gereken başka bir şey de saat olacak. Bazı çocuklar tuvalete düzenli çıkarlar. Eğer benzer bir düzen, çocuğun için de geçerli ise bu avantajı değerlendirmeye bakmalısın.
  • Çocuğun başarılı olduğunda ona küçük ödüller verebilirsin.
  • En azından tuvalet eğitimi başlangıcında çocuğuna yardımcı olan tek kişi sen değilsen, örneğin evde bakıcı varsa ikinizin de tutumu, yaklaşımı aynı olmalıdır.
  • Tuvalet eğitimi süresince çok sabırlı olmaya çalışın. Sabrının taşabileceği durumlarla karşılaşman olası. Bu gibi durumlarda derin derin nefes alın, bu sürecin geçici olacağını kendine hatırlatın.
  • Onu devamlı uyarmayıp biraz kendi haline bırakmalısın. Bir süre lazımlık, çiş, kaka gibi kelimeleri kullanmamaya çalışman işe yarayabilir.
  • Anaokulu öğretmeni, doktor, hemşire gibi bir otorite figüründen yardım da alabilirsin.
  • Tuvalet eğitimi için en güzel mevsim hiç şüphesiz bahar ayları vede özellikle yaz mevsimidir. Çünkü bu aylarda salgın hastalıkları daha azdır. Kat kat giyinmeye hiç gerek yoktur.
  • Kısa bir sürede soyunmak daha kolaydır. Çıplak dolaştığında üşüme riski az olacaktır. Yine de çocuğun çok hazırsa mevsim çok önemli değil, bazı önlemleri alman yeterli olacaktır.
  • Tüm sorumluluğu çocuğuna verebilirsin. İsterse lazımlık kullanabileceğini isterse bez veya eğitim (alıştırma) külodu kullanabileceğini belirtebilirsin.
  • Çocuğun çişini söylüyor fakat kakası için illa ki bez istiyor olabilir. Çocuğun kakası için bez istiyorsa lazımlık teklif etmelisin. Bezde ısrar ediyorsa bez vermeye devam et. Çünkü buna karşı çıkarsan çocuğunun kakasını tutmasına vede kabızlığa neden olabilirsin.

Özellikle uygun sıcaklık vede kolay temizlenebilir bir alan varsa arada sırada çocuğunun poposunu çıplak bırakın. Bu onun, vücut sinyallerini tanıması için iyi bir yoldur.

Tam o anda; Tuvalet eğitimi sırasında yapman gereken 7 şey

Çocuğunun tuvalet eğitimine hazır olduğunu anlamanı kolaylaştıracak, “İşte zamanı geldi!” dediğin anlarda şunlar aklında bulundurmalısın;

  1. Çocuğunun bezi bırakıp alıştırma küloduna geçiş yapmasını sağlayın. Ancak bunun için ısrar etmeyin. Eğer bez konusunda ısrarcıysa bezi takmaya devam edin. Ancak bezi tuvalette açın, lazımlığa oturmasını sağlayın. Bunu bir rutin halinde uygulayın.
  2. Lazımlık, en azından bir süre için çok yakınlarda vede kolay ulaşılabilir olsun.
  3. İşaretleri iyi takip edin. Başlangıçta işaretleri net olarak anlamayabilirsin. Gün geçtikçe bu konuda epey tecrübe edinmiş olacaksınız.
  4. Çocuğun yanında bir arkadaşı ile tuvalete gitmek isteyebilir. Ona izin verin, çünkü bu onun için çok daha eğlencelidir.
  5. Zaman zaman musluğu açmak çişini daha çabuk yapması için iyi bir yöntem olabilir. Değerlendirin.
  6. Çocuğun bir süre sonra lazımlık değil tuvaleti kullanmaya devam edeceğinden lazımlık vede tuvalet arasındaki bağı kurun. Lazımlığın içerisindeki çiş veya kakayı tuvalete dök ve bu bağlantıyı anlamasını sağlayın.

Tuvalet eğitimi gece nasıl verilir?

Tuvalet eğitimi, tamamlanması gereken bir süreçtir. Bebeğin mışıl mışıl uyurken onu kaldırmalı mısın, tuvalet eğitiminde gece bez bağlanmalı gibi sorular aklına mutlaka takılıyor olabilir.

Öyleyse çocuklarda gece tuvalet alışkanlığı nasıl kazandırılır, anlatalım;

  • Gündüz tuvalet eğitimi tamamlandıktan, belli bir düzene oturduktan sonra gece tuvalet eğitiminer başlamalısın,
  • Çocuğunu gündüz olduğu gibi gece de bezsiz yatırmalısın. Bebek bezi bağlamak yerine yatağına koruyucu bir bez sermelisin.
  • Çocuğuna yatmadan önceki son 2 saatte sıvı vermeyin.
  • Tuvalet eğitiminde gece uyandırma sıklığını çocuğunu gözlemleyerek belirlemelisin. Normalde 1 ile 2 saatte bir çocuğunu uyandırabilirsin ama bu süre her çocukta farklılık gösterebiliyor.
  • Gece tuvalet alışkanlığı kazandırmak gündüze göre daha zor olacaktır. Çocuğuna baskı yapmayın, altına kaçırdığı zaman ona kızmayın. 5 ile 6 yaşına kadar gece tuvalet alışkanlığı kazanamaması normaldir.

Tuvalet eğitimi sırasında yapmaman gerekenler nelerdir?

Bebek tuvaleti, elbette karmaşık bir konudur. Bugüne kadar bebek bezi kullanan miniğin için tuvalete doğru zamanda gitmek, korkmamak, temizlenmek zor gelebilir. Annelerin tuvalet eğitimi sırasında en çok yaptığı hatalar şunlar, sen bunları hiç yapma;

  • Az zamanda çok büyük bir başarı beklememelisin. Evet, 1 ile 2 günde bile tuvalet alışkanlığı kazanan çocuklar da var. Ama çoğu çocuk için tuvalet eğitimi bu kadar kısa sürmeyebilir!
  • Kazalar olduğunda veya başarısızlık durumunda çocuğunu azarlama, cezalandırma, utandırma.
  • Kazaları önleyeceğini düşünerek sıvı kısıtlaması yapmayın. Bu hem sağlıksız olur hem de etkisiz olacaktır.
  • Çocuğunun kolay kaka yapması için laksatif, fitil kullanımı gibi doğal olmayan yollara başvurmayın.
  • Çocuğunu lazımlığa zorla oturtmayın.
  • Umudunuzu yitirmeyin. Bazen çok umutsuz olduğunu düşündüğün zamanlar olabilir. Fakat tuvalet eğitimi sonsuza kadar sürmeyecek. Buna emin olun.

Çocuğunun tuvalet eğitiminde sorun yaşamasına neden olabilecek 7 problem

Tuvalet eğitimi süresince hatta daha sonrasında da zaman zaman kazaların olması çok normaldir. Fakat her çiş ve her kaka kaza ile sonuçlanıyorsa tuvalet eğitimi zamanlaması yanlış olabilir. Önce aşağıdaki 7 durumun söz konusu olup olmadığını gözden geçirin.

1. Stres: Çocuğunun hayatında köklü bazı değişikliklerin olması onu stres altına sokabilir. Bakıcının değişmesi, senin işe başlaman, bir kardeşinin olması veya evden taşınmanız stres nedeni olabilir.

2. Yorgunluk: Bu dönem çocuğunun çok yorulduğu bir dönem olabilir. Anaokuluna başlamıştır mesela, günlük aktiviteleri fazlalaşmıştır. Yorgunluk bazı becerilerde kontrolün azalmasına neden olabiliyor.

3. Heyecan: Çok fazla heyecanlanması çocuğunun idrar kesesi üzerindeki kontrolünü azaltabiliyor.

4. Ebeveyn baskısı: Çocuğuna tuvalet eğitimi konusunda baskı yapman onu zorlayıp yavaşlatabilir.

5. Konsantrasyon: Çocuğun oyun oynamaktan kendini alamadığı, heyecan verici başka bir aktivite den vakit bulamadığı için bazen lazımlığa konsantre olamıyor olabilir.

6. Sıkışma: Çocuğun tuvaletini fark ettiği halde hızlı hareket edemiyor da olabilir.

7. Fiziksel sorunlar: İdrarda kan bulunması, ağrılı idrar yapma, gülerken altına kaçırma veya idrar yolu enfeksiyonları söz konusu olabilir.

Erkek çocuğa tuvalet eğitimi nasıl verilir?

Erkek vede kız çocuklarında tuvalet eğitiminin süresi ve yöntemi farklılıklar gösterebilir. Erkek çocukların bezi bırakması kızlara göre daha geç olabiliyor.

Erkek çocuğun için tuvalet eğitimi nasıl olmalı, şunlara dikkat etmelisiniz;

  • Çiş yapma eğitimine oturarak başlatın.
  • Ayakta çiş yapmayı kendisi denemek isteyebilir. Babasından, televizyondan veya anaokulunda arkadaşlarından görmüş olabilir. Denemesine izin verin.
  • Ayakta çiş yapmayı öğreteceğin zaman klozetin önüne minik bir tabure koyun. Penisini doğru hizada tutup klozete yöneltebilecek seviyede durmalı.
  • Tuvaleti tıkamayacak şekilde içine veya klozetin teknesine kağıttan toplar atabilir, hedefi vurmaya çalışabilir. Bu tür tuvalet eğitimi oyunları erkek çocuklarında çok işe yarıyor.