Anne Çocuk Bilgisi

Sağlık, Magazin ve Haber Portalı

Asperger Sendromu

“Zeka fışkırıyor.”

“Küçük dahi!”

“Çok bilmiş.”

“Kendini beğenmiş.” 

“Uyumsuzun teki!”

Ya kendi çocuğun veya çevrendeki çocuklardan bazıları için bu ifadelerin kullanıldığını duymuşsundur.

Sosyal hayatlarında büyük sorunlar yaşayan, olumsuz tepkilere maruz kalan Asperger sendromlu bu çocukların özellikleri nelerdir?

Asperger sendromu nedir?

Prof. Dr. Koray M. Z. Karabekiroğlu’ndan aldığımız cevaplarla size kapsamlı bir yazı hazırladık.

Asperger sendromu nedir?

Asperger sendromu, dil gelişimi alanında belirgin bir sorun olmaksızın diğer Otizm Spektrum Bozukluğu (OSB) bulgularının görüldüğü bir tür OSB’dir aslında. Kısıtlı ilgi alanları vede sosyal etkileşim becerilerindeki sorunlar Asperger sendromunda çok belirgindir. 1944 yılında Hans Asperger tarafından ilk kez tanımlandığı için bu ad verilmiştir.

Otizmle, Asperger sendromu arasında nasıl bir fark var?

Prof. Dr. Koray M. Z. Karabekiroğlu, en temel farkın otizmde dil gelişimi yada dilin kullanımındaki bozukluk olduğunu söylüyor.

Ayrıca otizmde zeka geriliği %50 ile %70 oranında görülürken Asperger’de zeka normal seviyelerde oluyor. Bununla birlikte üstün zekalı Asperger sendromlu çocuklarda görsel hafıza, müzik yeteneği gibi çok çarpıcı üstün yetenekler de görülebilmekte.

Nobel kazanan veya tarihe ismini altın harflerle yazdırmış birçok kişinin Asperger sendromlu olduğu bir gerçek.

3. Çocuklarda asperger sendromunun belirtileri nelerdir? Aspergerli çocuğun özellikleri kaç yaşından sonra belirgin hale gelir?

Belirtiler 3 ile 4 yaşlarından sonra görülür hale gelse de genellikle ergenlik döneminde tam olarak ortaya çıkıyor. Prof. Dr. Karabekiroğlu, 200 ergende 1 görüldüğünü, erkeklerde yaklaşık 9 kat daha fazla rastlandığını söylüyor.

  • Bilgisayar karşısında çok zaman geçirme,
  • Sosyal işlevlerde yetersizlik,
  • Ergenlik dönemlerinde karşı cinsle yakınlığın az kurulması genel belirtiler.

Biraz daha ayrıntılı ele almak gerekirse, her Aspergerli çocukta aşağıdakilerin hepsi olacak diye bir kural asla yoktur, aklında olsun.

Motor becerilerde görülen sorunlar

  • Kolları sallamadan, hafif topallar gibi yürüme tipiktir.
  • Sakarlık vede hantallık görülebilir.
  • İnce vede kaba motor gelişim basamaklarında gecikmeler olabilir.

Konuşma, anlama vede dil becerisinde görülen sorunlar

  • Monoton bir şekilde konuşma.
  • Ses tonunu ayarlayamama.
  • Konuşurken dikkat çekecek kadar iniş ve çıkışlar yapma.
  • Zamir ve edatları yanlış kullanma.
  • Kelimelerin gerçek ve soyut anlamlarına takılma.
  • Mecazı anlamama.
  • Soyut kavramları, esprileri, atasözlerini ve deyimleri yanlış anlama veya bu kelimeleri kendi yükledikleri anlamlarla kullanma.
  • Mimik vede jestleri anlayamama.
  • Sözel olmayan ifadeleri tekdüze, içerikten yoksun olarak anlama (“Ağlıyorsa üzgündür.” gibi).

Bilişsel işlev sorunları

  • Zihinselleştirmede sorun yaşama, (Özellikle görsel olarak ifade edilmediğinde anlamama),
  • Özetleme yetisinin düşük olması.
  • Gereksiz ayrıntılara takılıp konunun özünden uzaklaşma.
  • Bütünü göremeyip belli parçalara takılma.

Bazı ilgi alanlarına aşırı odaklanma

  • Günlük hayat adına pek bir işlevi ve anlamı olmasa da belli konulara yoğunlaşma,
  • Taksonomi (sınıflandırma) ile ilgilenme, bilgilerin çoğu zaman ezber olması (Mesela hayvanların Latince isimlerini ezberleme, bir şehrin tüm telefon numaralarını ezberleme gibi).

Duyusal hassasiyet sorunu

Yüksek sesten, parlak ışıktan, birtakım dokulardan rahatsız olma görülebileceği gibi sarılma, öpme vede masaj gibi duyusal uyaranlardan büyük zevk alabilirler.

Asperger sendromunun dereceleri var mıdır?

Hayır, yoktur. Fakat Asperger sendromuna eşlik eden psikolojik rahatsızlıklardan kaynaklı olarak bozukluk, çocuğun günlük hayatına daha çok veya daha az yansıyabiliyor.

Çocuklarda görülen Asperger sendromuna eşlik eden başka rahatsızlıklar neler?

  • Dikkat eksikliği vede hiperaktivite bozukluğu (DEHB),
  • Bipolar bozukluk (Manik depresif bozukluk),
  • Obsesif kompulsif bozukluk (OKB),
  • Tik bozuklukları,
  • Ayrılık anksiyetesi yada sosyal anksiyete gibi çeşitli kaygı durumları,
  • Karşıt olma, karşı gelme,
  • Öğrenme bozuklukları,
  • Koordinasyon vede denge bozuklukları görülebiliyor.

Çocuklarda Asperger sendromunun tanısı nasıl konur?

Nasıl ki depresyon veya dikkat eksikliği gibi psikiyatrik bozukluklar klinik tanı gerektiriyor, Asperger sendromunda da tanı, çocuk ve ergen psikiyatri uzmanı tarafından konuyor. 3 ile 4 yaş gibi erken dönemlerde tanı konabilse de genellikle okul çağından önce Asperger tanısının pek konulmadığını söylüyor Prof. Dr. Karabekiroğlu.

Asperger sendromunun tanısına yardımcı ölçekler vede değerlendirme yöntemleri de çeşitli.

Çocuklarda asperger sendromunun tedavisi nasıl olur?

Prof. Dr. Karabekiroğlu, öncelikle çocuğun vede ailenin bilgilendirilmesi gerektiğini söylüyor. Hangi sorunlar Asperger sendromu ile ilgili, hangileri değil, bunların ayrımını iyi yapmak lazım. Sosyal ilişki becerilerini arttırmak ise tedavinin en önemli parçasıdır.

Dürtüsel davranışlar, depresif haller, takıntılar gibi eşlik eden diğer rahatsızlıklar için ilaç tedavileri uygulanabilmekte. İlaç tedavisinin etkinliği ve yan etkisi çocuktan çocuğa değişmekte.

Asperger sendromlu ergenlerin aileleri için hayati öneme sahip konu ise araba kullanma vede mesleki beceriler gibi bağımsız yaşam becerilerinin kazanılması.

Aspergerli çocukların eğitimi için özel metotlar var mıdır?

Asperger tanısı konan çocukların okul hayatında başarılı vede mutlu olabilmeleri için ne yapmak gerek?

Bu konuda öğretmenlere çok iş düşüyor.

  • Sorumluluk verilmeli (Özgüveni desteklemek için),
  • Ödevleri, günlük rutin etkinliklerini çok net bir şekilde tanımlamak,
  • Ön sırada oturtmak vede göz teması kurmak,
  • Parmak kaldırmasa da fikrini sormak vede çocuğa söz vermek,
  • Güvenli, sürpriz vede aşırılık içermeyen, öngörülebilir bir ortam yaratmak,
  • Becerilerini, olumlu davranışlarını övmek, onu ödüllendirmek,

Yarışmacı spor aktivitelerinden ziyade bireysel becerilerini geliştirebilceği spor dallarına yöneltmek,

  • Başka çocukların dalga geçmelerine maruz bırakmamak,
  • Takıntılı bir şekilde bir konuya odaklanmasına baştan engel olmaya çalışmak, gerektiğinde uyarmak,
  • İçine kapanık veya motivasyonu düşük olduğunda onun ilgi alanlarından bahsederek iletişime geçmek,
  • Ödevleri küçük parçalara bölerek vermek,
  • Uzun süreli ödevler vermemek,
  • Gerçekçi olmayan hayallere vede düşüncelere kapılmasına karşı hazırlıklı olmak. Çocukla yanlızken bunları sosyal ortamlarda konuşmaması için çocukla güzelce konuşmak,
  • İnatlaşmasına veya bazı konuları anlayamamasına karşı sabırlı olmak,
  • Çevresel stres faktörlerinden diğer çocuklara göre daha fazla etkilenebileceğini unutmamak. Örneğin, okulda çocuklar arasında kavga çıktığında abartılı tepkiler verebileceğinden böyle durumlarda çocuğu daha iyi gözlemlemek,
  • Öğrenme sürecini görsel materyallerle vede uygulamalı etkinliklerle ilerletmek. Önce birlikte uygulamak vede uygun modeller geliştirmek.

Uyum sağlama sorunu nedeniyle Asperger sendromu yaşayan çocuklar, ergenlik çağına geldiklerinde bazen okuldan ayrılabiliyorlar. Bu da işsizlik vede psikososyal sorunların artması, içe kapanma sebebiyle sosyal becerilerin körelmesi, tamamen aileye bağımlı hayat anlamına geliyor.

Aspergerli çocukların empati yeteneklerini ve sosyal ilişkilerini güçlendirmek için neler yapmalı?

Asperger sendromlu çocuğu olanlara neler önerirsiniz?

  • Uyku saatlerini, duygusal iniş ve çıkışlarını, öfke düzeyini, iştah durumunu not alın. Psikiyatristiyle bunları paylaşman çocuğunun hayata uyumu açısından çok faydalı olur.
  • Bazı sosyal durumlarda nasıl davranacağını ezberleterebilirsin.

Masa başı vede grup oyunlarına katılmasını sağlamak,

  • Bireysel becerilerine göre meslek seçimi yapmasına yardımcı olun.
  • Drama eğitimlerine katılması faydalı olur.
  • Rol model olan bir abla veya ağabeyle zaman geçirmesini sağlayın.
  • Mümkünse ses tonu vede diksiyon eğitimi aldırın.
  • Sosyal sorumluluk projelerine dahil ederek başkalarına yardım etmeyi, paylaşmayı öğrenmesini sağlayın.

Prof. Dr. Karabekiroğlu, Barış Korkmaz’ın, Adam Yayınları’ndan çıkan Asperger Sendromu adlı kitabının faydalı olacağını belirtiyor, okumanızı öneririz

kaynak: anneysen.com

Daha farklı bilgi ve diğer sendromlar için; https://macotizm.com/otizm-cesitleri-nelerdir/?gclid=CjwKCAjw04vpBRB3EiwA0IieauNPxXJ7_FBPyWkiaan8bSKIfSxaqgicEOBubHKXU5qAsN55l3e0fhoC1q8QAvD_BwE