Anne Çocuk Bilgisi

Sağlık, Magazin ve Haber Portalı

Beyin Gelişimini Bozan Kimyasallar

Beyin Gelişimini Bozan Kimyasallar

Kimyasal Maddelerin Çocuğun Zihinsel Gelişimi Üzerindeki Etkileri

bright and happy pregnant woman walking in the sunny park

Beyin gelişimi olumsuz çevresel şartlardan ne kadar etkileniyor vede nöropsikiyatrik sorunların artışı ne boyutta oluyor?

Otizm, Dikkat Eksikliği Hiperaktivite Bozukluğu,Davranış Bozuklukları, Motivasyon Eksikliğinde bu çevresel faktörlerin dolaylı etkilerinden nasıl korunacağız?

Tabii ki bunu bir neden sonuç ilişkisi içinde indirgemeci bakış açısı üzerinden cevaplamamız da zor.

Ruhsal hastalıkların çok faktörlü risk etmenleriyle şekillendiğini biliyoruz. Fakat en bilinen haliyle anne karnından başlayarak bebek gelişiminin sağlıklı olması için çabalayan yetişkinler olarak etrafımızdaki risklerin daha çok farkına varabilir miyiz?

Kimyasal Maddelerin Zararları

Kurşun, civa, tarım vede bahçe bakımında kullanılan pestisitler, kişisel bakım ürünleri, plastik imalat ve kozmetikte kullanılan polibromindifenileter, kömür vede odun yakıtlarının yarattığı hava kirliliği beyin gelişimi üzerine büyük tehdit oluşturmaktadır.

1980 yılından beri tarımda kullanılan pestisitler ülkemizde  yüzde 45 oranında artmış, Organik tarımın son yıllarda teşvik edilmesi pestisit kullanımını ancak  yüzde 5 oranında azaltabilmiştir. Yıllarca elektrik ekipmanlarında vede transformatörlerde kullanılmış olan Poliklorinlibifenil (PCB) maddesinin 1970’lerde üretimi yasaklanmış olsa bile çevrede onlarca yıl kalabilmesi ile sonraki kuşağın sağlığını etkilediğini maalesef anlamış bulunmaktayız.

Bu madde plastik içinde yumuşatma maddesi, binalarda yalıtım maddesi, boya vede diğer astar malzemelerinde, pestisitlerde ve yapıştırıcılarda kullanılmaktaydı.

Anne Karnındaki Bebeğin Zihinsel Gelişimi

Beyin gelişimi hamilelik döneminde başlar vede özellikle hamileliğin son 3 ayında hızlanarak, çocukluk döneminden yetişkinliğin erken evrelerine kadar süre gelir. Fakat unutmayalım ki en büyük gelişim doğum öncesi dönemdir. Bu dönemde beyin hücreleri göç eder, olgunlaşır vede farklılaşmaya başlar.

Bu dönemdeki büyük etkiler (annenin geçirdiği enfeksiyonlar, plasentanın beslenmesini bozan durumlar, maruz kalınan kimyasal maddeler) maalesef kalıcı hasarlara neden olabilmektedir.

En Tehlikeli Kimyasallar Hangileridir?

  1. Kurşun; (Kurşun’un en önemli tüketim alanı akü imalatıdır. Yeraltı haberleşme kablolarının kurşunla izolasyonu diğer önemli tüketim alanı olarak göze çarpar. Kurşun radyasyonu en az geçiren metal olması sebebiyle bu ışınlardan korunmada, renkli televizyon tüplerinin yapımında da kullanılmaktadır).
  2. Civa; (Termometre, barometre, vakum tulumbaları, flüoresan lambalarda kullanılır. Ayrıca aynaların sırlanmasında, altın vede gümüş üretiminde, tıpta tedavi maddesi olarak cıvadan faydalanılır. Cıva ayrıca, bazı elektrik devre anahtarlarında kullanılır).
  3. Tarımda ilaçlama vede haşere kontrolünde kullanılan organofosfatlı pestisitler
  4. Plastiklerin esnekliğini artıran fitalatlar,
  5. Poli bromin difenileterin kullanıldığı gıda vede içecek ambalajları, yapıştırıcılar, oyuncaklar, kırtasiye malzemeleri ve diğer tüketim ürünleri, boyalar, mürekkepler vede fiberler polimerik özellik gösteren malzemelerden bazılarıdır.
  6. Polisiklik aromatik hidrokarbonlu (sigara, egzos dumanı vede hava kirliliği) havanın solunması… nedenlerden bazıları olarak sayılabilir.

Tiroid hormonları da beyin hücrelerinin bölünmesi, göçü vede hücrelerin üstünü çevreleyen myelinizasyon ile hücre farklılaşmasında görev alırlar. Ayrıca genlerin düzenlenmesinde de rol alırlar. Fitalatların hormonlar üzerinde etkileri olduğu saptanmıştır. Ayrıca Steroid hormonlarını da etkilediği vede çalışmalarda da; dikkat eksikliği, düşük zeka seviyesi ve davranış problemlerine sebep olabileceği bulunmuştur.

Maalesef tüketim artışının pompalandığı günümüzde, bebeklerini sağlıklı doğurmak vede büyütmek isteyen kişilerin kendi önlemlerini ellerinden geldiğince almaları; en azından hava kirliliğinden uzak durmaları, sebze vede meyveleri limonlu suyla arındırmaları ve mümkün olduğunca doğal ürünler kullanmalarını vede hamilelik dönemindeki anne adaylarının kloraklı temizlik ürünlerinden uzak durmalarını önermekteyiz…

Kaynak:Çocuk ve Ergen Psikiyatristi, Aile ve Çift Terapisti Uzm. Dr. Nuşin BİLGİN