Anne Çocuk Bilgisi

Sağlık, Magazin ve Haber Portalı

5 yaşından önce okuma yazma öğrendiyse…

5 yaşından önce okuma yazma öğrendiyse, bunun anlamı ne olabilir?

Anne ve babalar dikkat! Çocuğunuz 5 yaşından önce okuma yazma öğrendiyse “Hiperleksi” hastası olma riski taşıyor.

Konuyla ilgili bilgiler veren Psikolojik Danışma Birimi Psikoloğu Yrd. Doç. Dr. Mesud Yalçın Güzel, 5 yaşından önce okumayı öğrenen vede sayı saymayı beceren çocukların “Hiperleksi” hastası olma riski taşıdığını söyledi.

“Hiperleksi”nin erken gelişen okuma becerisi vede bunun yanında dil problemleri, öğrenme ve sosyalleşme yeteneğinde sorunları olan çocuklara verilen genel bir ad olduğunu kaydeden Dr. Güzel “Bu tip çocuklar çeşitli şikayetlerle kliniklere vede danışma merkezlerine geldiklerinde genelde otizm, asperger davranış bozuklukları ile karıştırılır. Hatta bu çocuklar arasında bile üstün yetenekli çocuklar bile bulunmaktadır.

Erken okuma yeteneği genelde görsel öğrenme tarzında olmaktadır. Başlangıçta okuduklarını anlamadıkları halde anlamanın daha sonra oluştuğu görülmektedir. Bir eğitim almadan 5 yaşından önce okumayı öğrenebilirler ama dilde ve sosyal ilişkilerde güçlükleri vardır. Bu çocuklar cümle içindeki yapısal vede anlamaya ilişkin ipuçlarını yakalamakta güçlük yaşarlar” diye ifade etti.

Hiperleksik olan çocukların bazı ipuçları ile kendilerini ele verdiğini kaydeden Dr. Güzel “ilk olarak okumaya erken başlarlar. 3 yaşında okumayı öğrenirler. Yazılı kelimeler çok dikkatini çekmektedir. Televizyondaki Çarkıfelek yada kelime bulma ipi yarışma programlarındaki kelimeleri anında öğrenir başka zaman aynı kelimeyi okuyabilirler.

Ebeveynlerini çok şaşırtırlar. Anne vede babası onu üstün zekalı zannederler. Dil öğrenme bozuklukları baş göstermektedir. İlk konuşmaları “Ekolali” şeklinde yansıtmalıdır.

Harflere, sayılara vede şarkı sözlerine karşı iyi bir işitsel hafızaları olduğu gibi iyi bir görsel hafızaları da vardır. Tek kelimeleri anlamaları cümleyi anlamalarına göre daha iyidir ve tekrarlayıcı vede kendilerine has kelime ile cümlecikler kullanırlar. Konuşması normal bile olsa konuşmayı başlatma vede sürdürmede sorunları vardır.

Sosyalleşmede yaşanan problemler ise gruba uyumda zorlanma, yaşıtlarıyla arkadaşlık kuramama, yüksek sesli makinelere karşı duyarlılık gösterirler. Dilde gelişme oldukça bu davranış gecikmeleri de azalacaktır. Bu çocukların bir kısmı ilk başlarda otistik bozukluğa benzer davranışlar gösterebilir ve ritüalistik tekrarlanan davranışlarda bulunurlar. Aşırı ısrar, bir duygusal durumdan diğerine geçiş de zorlanmalar, öfke nöbetleri gibi davranışları olabilir” ifadelerini kullandı.

“HİPERLEKSİLİ ÇOCUKLAR ÇOĞUNLUKLA DA ERKEKTİR”


Yrd. Doç. Dr. Mesud Yalçın Güzel, Hiperleksili çocukların çoğunlukla erkeklerden oluştuğuna dikkat çekerek “Davranışsal vede sosyal anormallikleri vardır. Dili anlamada genellikle iletişim sorunu yaşarlar. 5 yaşından önce okurlar vede kelimeler karşısında büyülenmiş gibi bir davranış gösterirler.

Tüm hiperleksik çocuklar kelimeleri bütün olarak tanırlar. Bazı hiperleksik çocuklar kelimeyi daha önce bir yerde görmeseler de okuyabilmektedirler. Bazıları logolara aşırı ilgi duyarlar. Hiperleksi özelliği olan çocuklar genelde ilk kelimelerini 12. ayda söylerler vede bu kelimeler genellikle tren, kamyon, araba vb. gibi ilgi duydukları kelimelerdir.

Harfler vede sayılarla çok ilgilendikleri hatta bunlar karşısında büyülenmiş gibi davranırlar. Sayıları vede alfabenin harflerini sayabilirler, kolayca şarkıları ezberleyebilirler. Dilde 18. aya doğru bir gerileme olmakta vede bu 24. aya kadar sürebilmektedir. Dil gelişimi normal yaşıtlarına göre daha geç gerçekleşir” diye konuştu.

Görsel mekanik oyuncakları çok severler. Özellikle tren araba gibi oyuncaklara ilgileri fazladır” diyen Dr. Güzel, “Televizyonda özellikle Çarkıfelek gibi programlara kilitlenirler, çok ilgilerini çeker. Bu programlar gibi içinde çok fazla sayıda harf, sayı vede kelime görselleri okumalarını artırır.

Evdeki eşyaların aynı yerlerde kalması konusunda ısrarcı davranacaklardır. Yine bir yere giderken hep aynı yolu kullanmak isterler başka bir yoldan gitme konusunda mutlaka direnirler. Öfke patlamalarında sözel olarak sakinleşmezler, bir şekilde dikkatleri ilgi duyduğu başka bir tarafa çekilmeye çalışılmalı veya müzik kullanılmalıdır. Genellikle arkadaşlık ilişkileri kurmada zorluk çekeceklerdir.

Oyun oynayan yaşıtlarının yanına gitse bile nadiren bir konuşma yada ilişki başlatabilirler. Dinlemede seçicilikte gösterirler. Yanındaki bir şeyi dinlemiyorken diğer odada ilgilerini çekebilecek hafif bir sesi de işitebilirler. Dinlemedeki bu seçicilik çok önemlidir.

Zeki vede sevimli bir görünümleri vardır. Oyuncaklarla oynarken mekanik olanları veya puzzle’ı tercih edeceklerdir. Bu çocukların ince motor becerilerinde herhangi bir sorun da bulunmamaktadır. Okuduğunu anlama sözel dil ile çok ilişkilidir.

Erken yaşlarda yazılı soruları vede bilgileri daha iyi anlarlar. Erken okuma, yüksek işlevli otistik bozuklukta da görülebilmektedir. Pek çok hiperleksi özelliği olan çocuk 4,5 ile 5 yaşlarında dil gelişimlerinde ilerleme gösterirlerken sosyal iletişimdeki bozukluk bazen kalıcı hale gelebilir” şeklinde konuştu.

Hiperleksik çocukların erken yaşlarda, otizme benzer pek çok tipik davranış gösterebildiğini de vurgulayan Dr. Güzel “Bunlar tekrarlanan, ritüalistik davranışlar, duyusal hassasiyet (gürültü, dokunma vede koku gibi) artmış duyarlılık, öfke patlamaları, yaygın anksiyete vede anormal korkulardır. Bu davranış anormallikleri 4,5 ile 5 yaşında dilin gelişimi ile azalır.

Bu çocuklar sevecen, sıcak çocuklardır vede yetişkinler ile daha iyi bir iletişim kurarlar. 5 yaşından itibaren eğitici oyunlara katılabiliyorlar. Her ne kadar normal bir okula gidebilseler de eğitimlerinde küçük değişikliklerle anne ve babalar uzman bir psikolog tarafından yönlendirilirse özel eğitimle çok iyi netice alabilirler” tavsiyelerinde bulundu.

kaynak:milliyet.com