Anne Çocuk Bilgisi

Sağlık, Magazin ve Haber Portalı

Çocuklarda Epilepsi Nedir? Nasıl Tedavi Edilir?

Çocuklarda Epilepsi Nedir?

Epilepsinin tedavi yöntemleri nelerdir?

Normalde beyin hücreleri düşünme vede vücudu yönetme gibi işlevlerini biyo-elektriksel aktivitelerle sürdürür. Bu aktivitelerin sonucunda ortaya çıkan istek vede emirler, beyin hücrelerinden uzanarak diğer sinir hücrelerine ve kaslarımız gibi organlara kadar giden, akson denen sinir uzantıları boyunca aktarılır. Bu sayede el vede kollarımızı hareket ettirmek ve yürümek gibi işlevler mümkün olabilir.

Epilepsi hastalığında, beynin tamamında yada belli bir bölgedeki bir grup beyin hücresinde, anormal olarak kısa ve ani başlayan aşırı biyo-elektriksel deşarjlar ortaya çıkar.

Bu da kişinin bilincinde vede hareketlerinde (kolda, bacakta veya bütün vücutta) görülen istem dışı değişikliklere (nöbet, havale) neden olur. Epilepsi istem dışı ortaya çıkan, bazen bilinç değişiklikleri yada kaybına yol açan nöbetlerin tekrarlandığı sürekli bir hastalıktır.

Çocuklarda Epilepsinin Belirtileri Nelerdir?

epilepsi

Nöbetler beyinde kaynak aldıkları bölgedeki hücre gruplarına göre farklı belirtiler gösterebilmektedir. Dalgınlık, sabit bakma, donakalma, bazen korku hissi vede anormal algılamalar (KASILMA OLMAYAN NÖBETLER) şeklinde ortaya çıkabileceği gibi bazı nöbetler ani bilinç kaybı, yere düşme, kol vede bacaklarda sürekli kasılma, kasılı kalma, ağızdan köpük gelme, altına kaçırma, dişlerde kenetlenme ve morarma (KASILMA İLE GELEN NÖBETLER) şeklinde de olabilmektedir.

Küçük bebeklerde nöbetler büyük çocuklarda ki gibi belirgin olmayabiliyor. Sebepsiz vede sık ani sıçramalar, ağzın tek taraflı çekilmesi, ağız şapırdatma, sık göz kırma, başın ani öne düşmesi, ellerin boks yapar gibi hareketleri, bacaklarda pedal çevirme hareketleri, ellerin vede kolların kasılı kalması, gözlerin bir tarafa devrilmesi ve sabit bakmalar nöbet olabilir.

Çocuğunuz yapmakta olduğu bir aktiviteyi kesintiye uğratıyor vede durgunlaşıyor sa, buna farkında olmadan yaptığı küçük el, kol, mimik hareketleri eşlik ediyorsa nöbet açısından incelenmelidir.

Epilepside her zaman nöbet olur mu?

Epilepside kasılmalı nöbetler her zaman fark edilirdir. Kasılmalı olmayan nöbetlerde bazen belirgin olana kadar (mesela dalmalar), uyku sırasında sessiz nöbetler fark edilemeyebiliyor. Çok nadir olarak da sadece EEG çekimi ile belirlenen nöbetler (elektriksel nöbet) olabiliyor.

Bu gibi durumlarda gündüz aktivitesinin azalması, uyku kalitesinin bozulması, okul başarısının kötüye gitmesi, yaşına uygun olmayan huy değişiklikleri hastalıktan şüphelenmek için birer ipucu olarak ta değerlendirilmelidir.

Çocuklarda epilepsi sebepleri nelerdir?

Tüm epilepsi vakalarının % 50 ile 60’ında bir neden bulunamaz. Bu tip epilepsiler genellikle 15 yaşından önce başlarlar. Geri kalanlarında sebepler ise; doğuştan gelen nedenler (ailevi veya genetik sebepler), doğuştan metabolizma hastalıkları, gebelikte çocuğun beyin gelişimini etkileyen olaylar (rahim içi enfeksiyonlar vb), doğum sırasında beynin oksijensiz kalması, zedelenmeler vede kafa içi kanama, doğumdan sonraki dönemde ise menenjit, kafa travması, kazalar, beyin tümörleri vede uzun süren ateşli havaleler olarak sıralanabilir.

Çocuklarda epilepsiyi neler tetikliyor?

Uykusuzluk, aşırı yorgunluk, bazı ilaçlar (allerji ilaçları, soğuk algınlığı ilaçları, makrolid antibiotikler vb), bazı yiyecek vede içecekler (greyfurt, çikolata, kafeinli ve alkollü içecekler vb), güneşte fazla kalma, kafa travması nöbetleri tetikleyebilir.

Bazı epilepsi tiplerinde ışığa duyarlılık olabileceği için yanıp sönen ışıklar, televizyon, bilgisayar, mobil cihazların ekranları nöbetleri tetikleyici olabilmektedir

Bu cihazlarda fazla zaman geçirmeleri, çok yakın kullanımları kısıtlanması gerekir. Stres, enfeksiyonlar, kullanılan epilepsi ilaçlarının atlanması yada aksatılması nöbetlerin tekrar ortaya çıkmasının en sık karşılaşılan nedenleridir.

Nöbetin tekrarladığı bu gibi durumlarda öngörülen tedavi süresi uzayacaktır. Bu sebeple epilepsi ilaçlarının zamanında ve belirtilen miktarda verilmesi çok önemlidir.

Çocuklarda yüksek ateş epilepsi nedeni midir?

Her yüksek ateşi çıkan kişi de temelde bir rahatsızlık yoksa epilepsi ortaya çıkmayacaktır. Enfeksiyonların neden olduğu yüksek ateş, epilepsi tedavisi almakta olan kişilerde nöbetin ortaya çıkmasına, ilaç etkinliğinin azalmasına neden olabilir. Ateşli havalelerin istatistiksel olarak çok az bir kısmında tekrarlayan ateşsiz nöbetlerle ortaya çıkan epilepsi meydana gelebiliyor

Çocuklarda epilepsi nasıl teşhis ediliyor?

Epilepsi belirtilerinin görülmesi ile şüphelenilir vede hekime başvurulur. Her görülen nöbet hemen epilepsi tanısı koydurmayacaktır.

Ağlarken katılma nöbetleri, çocukluk çağı tikleri, bayılma, çocukluk çağı mastürbasyonu, uykuda sıçrama vede silkinmeler, ürperme, boyun eğme hareketi, tekrarlayıcı baş dönmeleri, gece korkusu, migren, kalbin ritim bozuklukları ve gastro özefagial reflüye bağlı baş hareketleri epileptik nöbet değildir.

Fakat epileptik nöbetlerle karışabileceği ve tedavileri farklı olduğu için çocuk nöroloji uzmanı tarafından teşhis edilmeli ve ayırımı yapılmalıdır. Epilepsi teşhisinde nöbetin gözlenmesi vede ayrıntılı bilgi verilmesi, mümkün ise şüpheli durumlarda nöbet anının KAMERAYA ÇEKİLEN VİDEO GÖRÜNTÜSÜ hekimin teşhisinde çok kıymetlidir.

Genel kan analizi dışında beynin elektriksel deşarjlarını kafa derisine yapıştırılan elektrotlarla algılayıp kağıt üzerine yada bilgisayar ekranına yansıtan EEG ÇEKİMİ (Elektro-Ensefalo-Grafi) epilepsi teşhisinde vede tedavisinin seyrini takip etmede önemli bir yer tutar.

EEG çekiminin çocuğa hiçbir yan etkisi vede zararı yoktur. Genellikle, çocuğun yaşı vede nöbet öyküsü de göz önüne alınarak, uykuda ve uyanıklıkta çekilir. Epilepsi ve nöbet nedenleri açısından beyin yapısının görüntülenmesi ve araştırmak için bazen MRG (Magnetik Rezonans Grafi) çekimi gerekir.

Bilgisayarlı tomografi (CT) kafa travması, kafa içi kanama vede nadir bazı durumlar dışında (radyasyon yan etkisi de göz önünde bulundurularak) çocuklarda epilepsi teşhisinde genellikle tercih edilmez.

Çocuklarda epilepsi nasıl tedavi ediliyor?

Epilepsi nöbetleri öncelikle anti-epileptik denen ilaçlarla tedavi ediliyor. İlaçlar nöbetleri baskılayarak tedavi ediyor. Hastanın durumuna vede hastalığın seyrine göre tedavi süresi iki ile 4 yıl arasında sürebilir. Ömür boyu ilaç kullanılması gereken bazı epilepsi tipleri de var olduğu unutulmamalıdır..

Başlanan ilaçların hafif mide bulantısı, sersemlik, hafif uyku hali, ellerde titreme, hafif dengesizlik gibi belirtiler veren yan etkileri olabilmektedir. Bu genellikle geçicidir. Epilepsi ilaçlarına cevap vermeyen dirençli hastalarda ketojenik diyet, vagal nöral situmulasyon (VNS), epilepsi cerrahisi gibi diğer tedavi seçenekleri de kullanılabiliniyor.

Çocuklarda epilepsi tamamen geçebilir mi?

Farklı nöbet sebepleri vede tipleri olmasına rağmen çocuk hastaların büyük bir çoğunluğu ilaçlara iyi cevap verir ve nöbetler kontrol altına alınır. Tedaviye iyi yanıt veren, başka nörolojik problemi olmayan, en az 2 yıl nöbetsiz dönem geçiren çocuklarda iyileşme kabul edilir ve ilaçlar azaltılarak kesilebilir.

Epilepsi ilaçlarının kontrolsüz bir şekilde ani kesilmesinin nöbetlerin tekrarlamasına yol açacağını özellikle belirtmek isterim. İyi seyirle giden çocuk hastalarda yüzde 70 ile 80 gibi yüksek bir oranda epilepsiden tamamen kurtulmak mümkündür.

Hangi aralıklarla kontrole gitmek gerekir?

Kullanılan epilepsi ilaçlarının vücutta etkin bir kan seviyesinde olması gerekiyor. Erişkinlerden farklı olarak çocuklar zaman içinde hem beyin hem de vücut olarak gelişme vede büyüme içindedir. Hatta bazı dönemlerde (ergenlik dönemi gibi) büyüme vede gelişme sıçramalar gösterir. Çocuk büyüdükçe ilacın vücuttaki dağılımı değişir.

Doz ayarlamaları yapılmaz ise etkili olacak ilaç düzeyi yakalanamaz vede nöbet riski artar.
Ayrıca epilepsi ilaçlarının bazı zararlı yan etkileri de olmaktadır. Ciltte allerji benzeri döküntüler önemli olabiliyor. Bazıları tırnak değişiklikleri, saç dökülmesi yapabiliyor (mutlaka doktorunuza bilgi verin). Epileptik ilaçların bazı hastalarda kan tablosuna, trombositlere (pıhtılaşmayı sağlayan kan elemanları), kemik vede karaciğer enzimlerine, böbreğe olumsuz etkileri olabilir.

İlaç yan etkileri genellikle sık görülmez. Yine de bu tür ilaç yan etkileri için doktorunuz düzenli kontrollere çağırarak muayene vede laboratuvar tetkikleri ile sizi takip edecektir. Bizim kliniğimizde, hastalarımızın özel bir durumu yoksa 3’er aylık aralıklarla kontrol muayenesi ve tetkikleri yapılmaktadır.

Ailelere önerileriniz nelerdir?
  • Çocuklarınıza hasta imiş gibi davranmamalısınız. Hastalığı hakkında bilgi vermelisiniz. Unutmayın ki uygun tedavi ile çocukluk çağı epilepsilerinin büyük çoğunluğu tamamen iyileşebilmektedir.
  • İlaçlarını saatinde vede miktarında vermeniz çok önemlidir.
  • Kontrollerinizde çocuğun nörolojik muayenesi, hastalığın seyir izlemi, ilaç yan etkileri için kan analizi, ilaçların ayarlanması için ilaç kan düzeyi analizi (bazı ilaçlarda) vede belli bir sıklıkta EEG çekimi yapılır. İlaç kan düzeyi bakılacak hastalarda sabah ilacını almadan kan tahlili verilmelidir. Tamamen iyileşme için iyi bir takip çok çok önemlidir. Kontrollerinizi sakın aksatmayın.
  • Çocuğa diğer aile bireylerinden farklı, gereksiz korumacı davranmamalısınız. Çocuğunuz epilepsi hastasıdır diye her istediğini yapmanız gerekmiyor. Kendi normal yetiştirme tarzınıza göre yetiştirin, özel bir davranış gerekmiyor.
  • Çocuğunuzu aşırı yorgunluk, açlık, uykusuzluk vede kötü beslenmeden koruyun.
  • Genellikle hafif sporlar yapmasında hiç sakınca yoktur. Aşırı yorucu, kafasına darbe alma riski yüksek spor vede aktiviteler önerilmez.
  • Yüzme sırasında, havuzda yada dolu küvette havale geçirme durumunda istenmeyen sonuçları engellemek için hiçbir zaman suda yalnız bırakılmaması gerektiğini unutmayın.
Epilepsi atağı sırasında neler yapılmalıdır?

Nöbetler hayatı tehdit eder gibi görünse de aslında tıbbi açıdan genellikle hayati bir sonuç doğurmazlar. Çoğu nöbet kötü bir sonuca yol açmadan birkaç dakika sonra kendiliğinden sona erer vede acil tıbbi müdahale gerektirmez.

Sonrasında çocuk yorgun bir şekilde uykuya dalarak dinlenmeye geçecektir. Bu süre nöbetin şiddetine vede süresine bağlı olarak değişken olabilir. Ayıldıktan sonra normal hayatına dönecektir.

Nöbet geçirmediği sürede temelde beyni etkileyen devamlı bir hastalığı yoksa çocuk normal hayatını sürdürecektir. Kontrol altına alınamayan, tedavi görmeyen kişilerde nöbetler giderek artabilir vede beyin fonksiyonlarını bozulma yönünde olumsuz etkileyebilir.

NÖBET ANINDA ASLA BUNLARI YAPMAMALISINIZ


Nöbeti olan bir çocuğu gören kişiler tepkisel olarak paniğe kapılarak bazen hastaya zarar verebilmektedir. Nefes alamayacağı, dilinin arkaya kaçtığı, dilinin çekilmesi gerektiği, dişlerinin arasına bir şey koyma gereği gibi düşünce vede hareketler kesinlikle yanlıştır.

Bir kişinin kendi dilini yutarak boğulması normalde imkansızdır. Hiçbir zaman nöbet geçiren bir kişin ağzına bir cisim yada parmak sokulmaz, çene açılmaya çalışılmaz. Aksi takdirde ağza konulan parmak vede nöbet geçiren kişi ciddi şekilde yaralanabilir.
Panik yapmayın,
Parmağınızı çocuğun ağzına sokarak ağzını açmaya çalışmayın,
Çocuğu çok sıkarak tutmayın, kasılan kol vede bacaklarını açmaya çalışmayın,
Kalp vede solunum masajı yapmayın, ağızdan ilaç vermeyin,
Çocuğun bilincini açmak için sarsmayın, tokat atmayın, soğan veya sarımsak, kolonya koklamayın,
Üzerine, başına soğuk su dökmeyin, suya tutmayın.

Kasılma ile gelen nöbetlerde çocuk yere düşer, vücudu katılaşır, kasları seğirir, solunum düzensizleşecektir. Ağızdan köpük gelme, morarma vede altına kaçırma olabilir. Bu durumda da;
Önce sakin olun. Nöbetin kendiliğinden sonlanmasını bekleyin vede zaman tutun.
Çırpınma vede kasılma hareketleri sırasında yaralanmasını engelleyin. Etrafındaki sert, keskin vede köşeli eşyaları uzaklaştırın.
Ağzına bir şey koymayın, çenesini açmaya çalışmayın.
Yavaşça yere yan yatırın. Salya yada kusmuk olursa dışa yana akmasını sağlayın. Nefes yolunu kapatan bir şey yada pozisyon olmadığını kontrol edin.
Hareketlerini durdurmaya kalkmayın vede başının altına yumuşak bir şey yerleştirin.
Boynuna sarılabilecek giysi, eşya, aksesuar varsa gevşetin vede uzaklaştırın.
Nöbetten sonra çok yorgun olacaktır. Rahatlatıcı vede sakin konuşun. Kendine gelene kadar yanından ayrılmayın.
Kasılma olmayan nöbetlerde genellikle kısa, dalma şeklinde, anlamsız konuşma vede hareketler şeklinde olabilir. Çocuk yarı bilinçsizdir. Amaçsız şekilde dolaşır, ağız şapırdatır, giysilerini çekiştirme gibi otomatik hareketler yapabilir. Olanları hatırlamayacaktır. Bu durumda;
Nöbeti durdurmaya çalışmayın, genellikle ne yaptığını bilmez vede sizi duymaz.
Etraftaki tehlike yaratacak şeylerden uzaklaştırın yada sakının.
Bilinci yerine gelene kadar yanında kalın vede rahatlatıcı şekilde konuşun.
Kendiniz yada yakınınızdaki biri yardımıyla mümkün ise nöbet anının video çekimini yapın.

NE ZAMAN AMBULANS ÇAĞIRMALI YADA EN YAKIN ACİL SAĞLIK KURULUŞUNA BAŞVURMALISINIZ?

Kasılmalı nöbetin süresi 5 dakikayı geçerse,
Nöbet sona ermesine rağmen bilinç kapalılığı vede solunum normale dönmezse,
Çocuk kendine gelmeden arka arkaya nöbet geçirdiyse,
Nöbetten sonra sersemlik hali bir saatten uzun sürdüyse,
Nöbet suda meydana gelmişse yada herhangi bir nedenle boğulma durumu varsa,
İlk nöbet ise vede nöbet geçiren çocuk yaralı ise ambulans çağırmalı veya en yakın acil sağlık kuruluşuna başvurmalısınız.

kaynak:çocuknurolojiuzmani.com