Anne Çocuk Bilgisi

Sağlık, Magazin ve Haber Portalı

Boşanma ve Çocuğun Psikolojisi

Boşanma ve çocuk psikolojisi

Boşanma çok tatsız bir durumdur. Hem ayrılanlar için, hem çocuklar için, hem de ailelerin diğer üyeleri için zor bir süreçtir…
Boşanma, devamı mümkün olmayan, tıkanmış bir ilişkiden çıkış olarak görülebilir fakat boşanma kesinlikle ilk çözüm yolu olarak düşünülmemelidir.

Boşanma en son başvurulacak çözüm yolu olarak görülmelidir mutlaka. Her iki tarafın da görüş birliğine varamadığı boşanmaların çoğunlukta olduğunu da biliyoruz. Boşanma kaçınılmazsa çocukların hayatında ortaya çıkan bu dönüm noktasının vede ardından gelen yeni hayatın onlara en az hasarı vermesi ve geliştirici olması nasıl sağlanabilir? Boşanma ile çocuğun psikolojisi arasındaki ilişki nedir?

Boşanmaya Çocuğun Tepkisi nasıl olur?

Mutlaka her aile kendine özgüdür. Herkesin durumu farklıdır ve kendine özgüdür. Hiçbir boşanma birbirine benzemez; çünkü 2 aile asla tamamen aynı değildir. Çocukların çoğu anne ve babalarının boşanmasına tepki verirler, boşanma sürecinde üzüntü duyarlar ve kaygı yaşarlar. Çocuklar açısından boşanma kelimesi bile son derece sarsıcı bir durumdur. Bu sebeple boşanma kararı almaya çalışan anne babalar boşanmanın çocuk üzerindeki etkilerini çok iyi düşünmelidirler.

Anne vede baba boşanmadan sonra çocuk açısından gerekli hassasiyeti gösterebilirse, çocukların çoğu boşanmanın getirdiği değişimi kabullenmeyi öğrenecektir. Anne ve babanın birbirleriyle iyi iletişim içinde olmaları ve çocuklarına karşı değişmeyen bir sıcaklık ve sevgi hissetmeleri, çocuğun boşanma sürecine uyumunu kolaylaştıracaktır.

Boşanmadan sonra hayat devam ettiğini de unutmamak gerekir. Boşanmadan sonra da hayat herkes için devam edecek. Üstelik, boşanan eşler artık karı ve koca olmasalar bile, eğer çocukları varsa “akraba” olarak kalacaklar. Aradaki kan bağı, okula başlangıçlarda, mezuniyetlerde, sünnetlerde, düğünlerde, acılarda, hayatın diğer beklenen vede beklenmeyen dönüm noktalarında karşılaşmayı zorunlu kılacak.

Boşanmanın çocukları örselemeden gerçekleşmesi genelde  pek mümkün değildir. Fakat çocuğun, boşanma sürecinden en az zarar görmesi için anne baba elinden geleni yapmalıdır. Boşanma ve çocuğun psikolojisi de bu açıdan beraber düşünülmesi gereken bir konudur.

Boşanma Çocuğu Nasıl Etkilemektedir?

Boşanma çocuk açısından, ailenin bir anlamda yok olması vede ebediyen kaybedilmesi olarak görülebilir. Bazı bağlar sürmekle birlikte, içine doğduğu aile artık yok olacaktır. Bu durum kayıp vede üzüntü duyguları uyandırır. Boşanmanın çocuklar üzerinde yarattığı gerilimin, boşanma vede çocuğun psikolojisi arasındaki olumsuz ilişkinin ne derecede olacağı ve ne kadar süreceği birçok etkene bağlıdır.

Boşanma çocuğa nasıl söylenmelidir?

Ayrılık veya boşanma hakkında çocuklarınızla konuşarak işe başlayın. Çocuklarınızın neleri anlayıp anlayamayacağı konusunda mutlaka düşünün. Açık vede dürüst olun. Özellikle onları doğrudan etkileyecek değişiklikler ve ileride olacaklar hakkında bilgi sahibi olmaları rahatlatıcı olacaktır.
Değişikliklerin adım adım, yavaş yavaş gerçekleşmesini sağlamalısınız. Aynı anda birçok değişiklik yapmamalısınız. Bu, çocuğunuzun boşanma esnasında ve sonrasında kendisini daha güvende hissetmesini sağlayacaktır.

Çocukların boşanma sürecinde sık sorduğu sorular nelerdir?

  1. Neden boşanıyorsunuz?
  2. Sen ve babam yada annem tekrar bir araya gelecek misiniz?
  3. Okulumu değiştirmek zorunda kalacak mıyım?
  4. Benim yüzümden mi boşanıyorsunuz?
  5. Arkadaşlarımı görebilecek miyim?
  6. Annemi/babamı ne sıklıkta göreceğim?
  7. Büyük annemi ve büyük babamı görebilecek miyim?
  8. Tatillerimi kiminle geçireceğim?
  9. Fakir mi olacağız?
  • Aynı zamanda çocuklarınızla, boşanma sonrası onların aile içindeki rollerinin değişip değişmeyeceği hakkında konuşmalısınız. Eğer siz tekrar çalışmaya başlayacaksanız yada iş saatleriniz değişecekse, evde onların yardımına ne kadar ihtiyaç duyacağınızı belirtin (sofrayı kurma, kendi odalarını temizleme gibi…)

Ancak çocuklarınızdan eski eşinizin yerini almalarını beklemeyin, bu anlama gelebilecek ifadelerden özellikle kaçının: “Artık bu ailenin erkeği sensin” yada “tek dayanağım sensin”. Eğer hayatınızdaki değişiklikler baş edemeyeceğiniz bir hale gelirse bir psikologa başvurmalısınız. Psikolog, duygularınızı çözümlemenize vede olaylarla başa çıkmanıza yardım edebilir.

  • Çocuğunuza boşanma konusunda dürüst davranmalısınız.
  • Boşanma esnasında, çocuğunuzu ilgilendiren her konuda sizin vede eski eşinizin aynı fikirde olması kolay olmayabilir. Çocuklarla ayrılık hakkında konuşmadan önce birçok kararı vermiş olmanız onlar için en iyisi olacağını unutmamalısınız. Neler olup bittiği konusunda onlara açıkça vede basitçe bilgi verin. Bu değişikliklere alışmanın zaman alacağını, fakat yeni aile düzeni içinde de hayatın normal bir şekilde devam edeceğini vurgulayın
  • Çocuklarınızın hislerini anlamak için elinizden gelenin en iyisini yapmalısınız.
  • Durum sizin için zorsa, çocuklarınız için daha da zor olacaktır. Onları duygularını ifade etmeleri için cesaretlendirmelisiniz. Olaydan etkilenen herkesin hissettikleri hakkında konuşması işe yarar, yaşanan gerilimi azaltabilecektir.
  • Eşinizi çocuğunuza asla kötülemeyin. Boşanma sürecinde vede sonrasında önemli olan iki nokta vardır: Birincisi, eşlerin birbirini çocuğuna kötülememesidir. Bu durum, boşanma vede çocuğun psikolojisi arasında olumsuz bir etkinin ortaya çıkmasına sebep olur. İkincisiyse; boşanma sürecindeki eşlerin içinde bulunduğu psikolojik durumdur.

Genellikle sorun, arkadaşlar veya terapistle paylaşılarak atlatılmaya çalışılır. Fakat doğru olan, anne ya da babanın duygularını çocukları ile paylaşmasıdır. Sorunu onunla paylaşmak, çocuğun boşanma karanını daha kolay kabullenmesine yardımcı olacaktır.

Boşanma sürecinde çocuğun okulu mümkünse değiştirilmemelidir.

Çocuklar duygularıyla yüzleşmelidir

Çiftlerin boşanma sürecini atlatırken zorlanmaları, çocukların psikolojisini de olumsuz etkileyecektir. Çünkü çocuklar çevrelerindekilerin duygularını takip eder vede buna göre tepki verir. Çocuğun; anne babasının boşanma kararına vereceği tepkinin yoğunluğu, hayatındaki karmaşaya bağlıdır. Boşanma sürecinde tercih edilmesi gerekense, çocuğun günlük rutininin fazla değişmemesi, aynı okula devam etmesi, aynı semtte oturmasıdır.

Çocukların bu durumla baş edebilmek için geliştirdikleri savunma mekanizmalarına (arkadaşlarına vurma, eşyalara zarar verme gibi şiddet içerenler hariç) müdahale etmemek, duygularıyla yüzleşmeleri için onlara zaman tanımak, duygularını paylaşmak için cesaretlendirmek gerekmektedir.

Anne baba boşanma döneminde duygusal zorluk yaşarken, çocuklarının sorunlarını dinlemeye çok istekli olmayabilirler. Fakat çocuğun anne babasının aldığı boşanma kararı döneminde de iletişime ihtiyacı vardır. Eğer duygularıyla yüzleşmelerine izin verilmezse çocuklarda; depresyon, ayrılık endişesi, kişilik sorunları ortaya çıkabilmektedir.

Çocuğa yalnız kalmayacağı hissettirilmelidir

Bütün çocuklar anne babasının ayrılığıyla birlikte korku yaşarlar. Belirsizliğin yarattığı bu korku; boşanmanın ardından anne vede babasını kaybedeceği düşüncesinden kaynaklanmaktadır. Çocuğa, düzen ile ilgili önceden bilgi vermek, bu noktada çok önemlidir. Anne babanın çocuğuyla sıklıkla beraber olacağını vede onu bırakmayacağını belirtmesi, bunu bıkmadan anlatması gerekir. Böylece çocuktaki, terk edilmekle ilgili endişeler yatıştırılacaktır. Boşanma ve çocuğun psikolojisi konuları birlikte ele alınması gerekir.
Davranış bozuklukları uzun süreliyse mutlaka doktora danışmak gerekir.

Çocuklar Boşanmaya Nasıl Tepki Verirler?

  • Bazen çocuklar boşanmaya daha önceki yaşlara ait davranışlara dönerek tepki verebilirler. Mesela; parmak emmek veya altını ıslatmak gibi. 1 ile 2 ay bu durum normal sayılabilir ancak daha fazla sürerse uzmana başvurmak gerekir.
  • Çocuklar uyumak istememe gibi davranışlar da geliştirebilmektedirler. Bunlar genellikle kısa sürelidir vede birkaç ay içinde yok olur.
  • Bazı çocuklar ise okula gitmek istemeyebiliyorlar. Bu da çok anlaşılır bir durumdur. Çünkü çocuk okula giderse, ebeveyninden de ayrılmış olacaktır. Fakat bu davranışı desteklemek, ileride ebeveyn çocuk arasında bağımlılık yaratabilir.
  • Bazı çocuklar da yemek düzenini değiştirerek tepki verirler. Çocukta fazla kilo alımı yada kilo kaybı varsa, mutlaka bir doktora danışmak gerekir.

Boşanmalar Çocukları Nasıl Etkiliyor

Kaynak:Psikolog Ezgi ALBAŞ