Anne Çocuk Bilgisi

Sağlık, Magazin ve Haber Portalı

Kardeş Kıskançlığı

Çocuklarda Kardeş Kıskançlığı

Kardeşler Arası Kavga 

Kardeş Rekabeti

Kardeş Rekabeti 

Pek çok çocuk kardeşleriyle en iyi arkadaş olacak kadar yakın ve şanslıyken kardeşlerin kavga etmeleri de oldukça yaygındır. Kardeşler arası rekabet sıklıkla 2. çocuğun doğumundan bile önce başlar ve çocuklar büyüdükçe, oyuncaklardan ilgiye kadar her şey için rekabet ettikçe devam eder. Çocuklar gelişimin farklı aşamalarına erişirken değişen ihtiyaçları birbirleriyle nasıl ilişkilendiklerini kayda değer ölçüde etkileyebilmektedir.

Çocuklarınızın birbirleriyle kavga ettiklerini görmek ya da duyuyor olmak  umut kırıcı ve üzüntü verici olabilir. Çatışmayla dolu bir ev ortamı herkes için oldukça streslidir. Yine de kavgayı nasıl durduracağını hatta müdahil olmanın gerekip gerekmediğini bilmek çoğunlukla da zordur. Fakat evinizde huzuru sağlamak ve çocuklarınız iyi geçinmesine yardımcı olmak için atabileceğiniz adımlar var.

Çocuklar Neden Kavga Ederler ?

Kardeşlerin kavga etmesine pek çok farklı şey neden olabilir. Kardeşler çoğunlukla bir derece kıskançlık ve rekabet hissederler ve bu da didişmeleri ve çekişmeleri fazlasıyla alevlendirebilir. Ama çocukların ne sıklıkta kavga ettiklerini ve kavganın ne kadar ciddileştiğini başka faktörler de etkileyebilir. Bu faktörlerden bazıları şunlardır:

  • Değişen ihtiyaçlar. Çocukların değişen ihtiyaçlarının, kaygılarının ve kimliklerinin birbirleriyle nasıl ilişkilendiklerini etkilemesi gayet doğaldır. Mesela, yürüme çağındaki çocuklar doğal olarak oyuncakları ve eşyaları konusunda korumacıdırlar ve her fırsatta uyguladıkları gibi kendi iradelerini ortaya koymayı öğrenmektedirler. O yüzden eğer daha küçük kardeşi oyuncağını elinden alırsa bu yaşlardaki çocuk saldırganca davranabilmektedir. Okul çağındaki çocuklar genellikle güçlü bir adalet ve eşitlik mevhumuna sahiptirler; o nedenle, başka yaşlardaki kardeşlerine neden farklı şekilde davranıldığını anlamayabilir veya diğer çocuk ayrıcalıklı bir ilgi görüyormuş gibi hissedebilirler. Öte yandan, ergenler, birey olma vede bağımsızlık duygusunu geliştirmektedirler ve evin sorumluluklarına yardım etme, diğer kardeşlerine göz kulak olma ya da birlikte vakit geçirmek zorunda olmaya gücenebilirler. Tüm bu farklılıklar çocukların birbirleriyle kavga etme biçimlerini etkileyebiliyor.

  • Bireysel mizaç. Çocuklarınızın bireysel mizaçları (duygu durumu, eğilimleri vede uyum yeteneği de dahil) ve kendilerine özgü kişilikleri ne kadar iyi geçindikleri konusunda önemli oynuyor. Mesela, çocuklardan biri kolayca yatıştırılırken diğeri çabucak huzursuzlanıyorsa sıklıkla kavga etmeleri olasıdır. Benzer şekilde, özellikle ilgiyi seven ve rahatlık vede sevgi için anne babaya yanaşan bir çocuk bunu gören ve aynı derecede ilgiyi isteyen diğer kardeşler tarafından kızdırılabilir.
  • Özel ihtiyaçlar veya hasta çocuklar. Bazen bir çocuğun hastalık veya öğrenmeyle alakalı /duygusal meselelere bağlı özel ihtiyaçları ebeveynlerin daha fazla zaman ayırmasını gerektirebilir. Diğer çocuklar bu eşitsizliği çabucak kavrarlar ve ilgi çekmek için veya diğer çocuğa olanlardan duydukları korkuyla hareket edebilirler.
  • Rol modelleri. Anne babaların sorunları ve anlaşmazlıkları çözme biçimleri çocuklar için bir örnek teşkil ederler. Bu yüzden eğer siz vede eşiniz çatışmaların üstesinden saygılı, üretken ve saldırganlık içermeyen bir biçimde geliyorsanız, çocuklarınızın da birbirleriyle bir sorun yaşadıklarında bu taktikleri edinme olasılığını oldukça artırmış olursunuz. Eğer çocuklar sorunlarınız olduğunda rutin bir biçimde sizlerin bağırdığınızı, kapıları çarptığınızı ve yüksek sesle tartıştığınızı görürse, bu kötü alışkanlıkları onların da edinmesi oldukça olası ve doğaldır.Kavga Başladığında Ne Yapılmalıdır?cocuk-kardes-kiskancligi

    Kardeşlerin kavga etmeleri yaygın olsa da, bu evdeki hiç kimse için hoş bir durum değildir. Üstelik her aile belirli bir miktar çatışmayı kaldırabilir. Öyleyse kavga başladığında ne yapmak gerekiyor?

    Mümkün olduğunca, dahil olmamalısınız. Yalnızca bir fiziksel zarar görme tehlikesi varsa araya girmelisiniz. Eğer her seferinde müdahale ederseniz, başka sorunlar yaratma riskini almış olacaksınız. Çocuklar sizin yardımınızı vede sorunlarını kendi başlarına çözmek yerine sizin gelip durumu kurtarmanızı beklemeye başlayabilirler.

Ayrıca çocuklardan birine (istemeden de olsa) diğer çocuğun her zaman “korunduğu” izlenimini verebilirsiniz ki bu daha da fazla kırgınlığı tetikleyebilir. Aynı nedenle, kurtarılan çocuklar, her defasında ebeveyn tarafından “kurtarıldığı” için daha fazlasının yanlarına kar kalacağını hissedebilirler.

Eğer kullandıkları kelimelerden veya lakap takmadan endişeleniyorsanız, çocuklara uygun kelimeleri kullanarak ne hissettiklerini anlatmaları için “koçluk” etmeniz uygun olacaktır. Bu müdahale etmekten veya araya girip çocukları ayırmaktan farklı bir tutum.

O durumda dahi, çocukları krizi kendi başlarına çözmeleri için cesaretlendirmeniz gerekir. Olur da araya girecek olursanız, sorunu çocuklarınızla birlikte çözmeyi denemelisiniz, onların adına değil.

Müdahil olurken dikkat etmeniz gereken bazı hususlar var

  • Sakinleşinceye kadar çocukları ayırmalısınız. Bazen bir süreliğine onlara alan vermek ve çatışmayı anında yeniden ısıtmamak en iyisidir. Aksi halde, kavga yeniden körüklenebilir. Bunu bir öğrenme deneyimine çevirmek istiyorsanız, duyguların biraz durulmasını beklemelisiniz.
  • Hangi çocuğun suçlu olduğu konusuna fazla odaklanmayın. Kavga etmek iki kişilik bir iş – kavgaya karışan herkes bir parça da olsa sorumludur.
  • Sonra da, bir “kazan-kazan” durumu belirlemeye çalışın ki her iki çocuk da bir şeyler elde etsin. Her ikisi de aynı oyuncağı istediğinde, belki de birlikte oynayabilecekleri bir oyun aslında vardır.

Unutmamalısınız, çocuklar uyuşmazlıklarla baş ederken aynı zamanda onlara hayatta yardımcı olacak önemli becerileri de edinirler – bir başkasının bakış açısına nasıl saygı duyulacağı, nasıl ödün verileceği ve uzlaşılacağı ve saldırgan dürtülerin nasıl kontrol edileceği gibi.

Çocukların İyi Geçinmelerine Yardım Etmek Gerekir

Kavga etmeyi önlemek için her gün yapabileceğiniz basit şeylerden işte bazıları:

  • Kabul edilebilir davranışlar için temel kurallar koymalısınız. Çocuklara ellerine hakim olmayı, küfür etmemeyi, bağırmamaları gerektiğini, lakap takmamayı, kapıları çarpmamayı öğretin. Kurallara katkıda bulunmalarını teşvik etmelisiniz – tabi onlara uymamanın sonuçlarını da. Bu çocuklara, duruma veya ne kadar kışkırtılmış olduklarına bağlı olmaksızın kendi eylemlerinden sorumlu olduklarını öğretir ve kimin “haklı” veya “haksız” olduğu konusunda müzakere etme girişimlerini de caydırır.
  • Çocukların size her şeyin her zaman “adil” ve “eşit” olması gerektiğini düşündürmelerine izin vermemelisiniz – bazen bir çocuk diğerinden daha çok şeye ihtiyaç duyabiliyor.
  • Çocuklarınıza, onların ilgi alanlarına vede ihtiyaçlarına yönelik birebir ilgi gösterme konusunda öngörülü davranın. Mesela, eğer çocuklardan biri dışarı çıkmayı seviyorsa bir yürüyüş yapın ya da parka gidin. Eğer çocuklardan bir diğeri oturup kitap okumayı seviyorsa, bunun için de zaman ayırmalısınız.
  • Çocukların kendilerine ait alanları ve kendi istediklerini yapmak için – oyuncaklarla kendi başlarına oynamaları, peşlerine takılan kardeşleri olmadan arkadaşlarıyla oynayabildikleri, veya yarı yarıya paylaşma zorunluluğu olmadan faaliyetlerin tadını çıkarabildikleri -bir zamanları olduğundan emin olun.
  • Çocuklarınıza sizin için sevginin sınırları olmayan bir şey olduğunu gösterin vede söyleyin.

  • Çocuklarınız güvende olduklarını, önemli olduklarını vede sevildiklerini ve ihtiyaçlarının karşılanacağını bilsinler.
  • Bir aile olarak hep birlikte eğlenmelisiniz. Bir film de izleseniz, top da oynasanız, bir kutu oyunu da oynasanız, çocuklarınızın, birlikte vakit geçirme vede birbirleriyle ilişkilenmeleri için huzurlu bir yol tesis ediyorsunuz. Bu aralarındaki gerginliğin azalmasını sağlayabilir vede aynı zamanda sizi de dahil eder. Pek çok çocuğun uğruna kavga ettikleri şeyin ebeveynlerin ilgisi olduğu düşünülecek olursa, ailece yapılan eğlenceli aktiviteler çatışmanın azalmasına yardımcı olabilmektedir.

  • Eğer çocuklarınız sık sık aynı şeyler üzerine çekişiyorlarsa (video oyunları, kimin önce kaptığı, veya televizyon kumandası gibi), hangi çocuğun o nesneye haftanın hangi zamanlarında “sahip olduğunu” gösteren bir takvim hazırlayın. (Eğer kavga etmeye devam ederlerse, “ödülü” tamamen ortadan kaldırmalısınız).
  • Eğer okul çağındaki çocuklarınız arasındaki kavgalar sıksa, kavga etme konusundaki kuralları tekrarladığınız vede çatışmaları çözme konusundaki geçmiş başarılı deneyimleri gözden geçirdiğiniz haftalık aile toplantıları düzenleyin. Çocukların, birlikte çalıştıklarında vede çatışmayı bıraktıklarında ailece eğlenceli bir aktiviteye giden puanlar topladıkları bir program düzenleyin.
  • Çocukların birbirlerinden vede aile dinamiklerinden ayrı zamana ihtiyaç duyduklarını kabul edin. Mümkün oldukça, her çocuk için ayrı oyun buluşması veya etkinlikler ayarlamayı deneyin. Bir çocuk oyun buluşmasındayken, diğeriyle birebir vakit geçirmeniz daha uygun olacaktır.

Çocukların bazen ebeveynlerin ilgisini çekmek istedikleri için kavga ettiklerini aklınızda bulundurun mutlaka. Bu durumda, kendiniz için bir mola vermeyi de unutmayın. Uzaklaştığınızda, kavganın sebebi de ortadan kalkmış olacak. Ayrıca, sizin sabrınız tükenmeye başladığında, dizginleri, belki o durumda daha sabırlı olabilecek diğer ebeveyne uzatmayı da düşünün.

Ayrıca inceleyebilirsiniz… Kardeş kıskançlığı çocuğunuzu bakın nasıl etkiliyor

Kaynak: Jennifer Shroff Pendley