Anne Çocuk Bilgisi

Sağlık, Magazin ve Haber Portalı

Ebeveynlik Tarzları

Ebeveynlik tarzları, çocukların o anki ve gelecekteki farklı davranışlarında oldukça etki sahibidir. Ebeveynin tutumuna göre çocuk, ilerde kendine güvenen yada  öz saygısı düşük bir birey olabileceği gibi, arkadaş canlısı veya reddedici davranışlarda bulunan bir birey de olabilir. Gelişim psikoloğu Diana Baumrind tarafından yapılmış bir araştırmaya göre, çocukların sosyal becerilerini şekillendirmede 4 temel ebeveynlik tarzı rol almaktadır.

Karışmayan Ebeveynler:

Çocuklarının beslenme veya barınma ihtiyaçları dışında bir şey yapmayan bu ebeveynler, duygusal kopuklukta oldukları için çocuklarına az ilgi gösterirler. Çocukları sevilmediğini hissederler ve duygusal olarak da kopuklardır. Düşük sosyal beceriye sahip bu çocuklar süregiden sonuçlara yol açabilecek akran reddine maruz kalabilirler. Ebeveyn örnek davranışı: “Ödevini yapıp yapmaman umrumda değil.”dir.

İzin Verici Ebeveynler

Talepkâr olmayan bu ebeveynler çocuklarına esnek ve tutarsız talimat veriyorlar. İlgili olmalarına karşın,çocuklardan daha az ilgi beklemektedirler. İzin verici ebeveynlerin çocukları olgunlaşmamış, aksi, bağımlı ve düşük kendilik kontrolü sergileyebilir. Ebeveyn örnek davranışı: “Ödevini yapman iyi olur; fakat acelesi de yok.”

 Demokratik Ebeveynler:

Bu ebeveynler belli sınırlar koyarlar, çocuklarının sorularına açıklama getirirler, çocuklarıyla beraber düşünüp istekleri için gerekçeler kullanmayı tercih ederler. Aynı zamanda, belli amaçlar oluşturmaya ve çocuklarının bağımsızlıklarını güçlendirmeye de çalışırlar. Bu ebeveynlerin çocukları yüksek sosyal beceriye sahip, sempatik, bağımsız ve kendine güvenen bireyler olurlar. Ebeveyn örnek davranışı: “Ödevini biz komşuya gitmeden bitirmelisin. Sen bitirdiğinde biz gidebileceğiz.”şeklindedir.

Otoriter Ebeveynler

Katı kurallara sahiptir ve baskıcı, sorgusuz itaat bekleyen ve cezalandırıcı ebeveynlerdir. Bu ebeveynin çocukları çekingen, arkadaş canlısı olmayan, nispeten içe kapanık ve asosyal olma eğilimindedirler. Ebeveyn örnek davranışı: “Eğer şimdi ödevini yapmazsan arkadaşınla görüşmeni yasaklayacağım!”

Fakat unutulmamalıdır ki! bir çocuğun sosyal becerilerinde sadece ebeveynlik tarzı rol almaz; çocuğun mizacı da (doğuştan sahip olduğu içsel eğilim) önemlidir. Mesela, bir çocuk doğuştan neşeli, sakin, asabi, endişeli veya asabi olabilir. Bu nedenle ebeveynler otoriter veya demokratik tarza sahip olsalar da çocuklar bir dereceye kadar bu tarzlardan etkilenirler.

Kaynakça:
McGraw Hill, (2013). Aklımın Aklı: Psikoloji (2. Baskı). (M. Durak, E. Durak ve U. Kocatepe, Çev.) Ankara: Nobel Akademik Yayıncılık. (Orijinal çalışma basım tarihi 2013).